Przedmowa
1. Znaczenie gospodarcze chowu bydła
1.1. Zarys historyczny
1.2. Rozmieszczenie i produkcyjność bydta w świecie
1.3. Znaczenie gospodarcze bydta w Polsce
1.4. Perspektywy chowu i hodowli bydla w Polsce
1.5. Literatura
2. Pochodzenie, typy użytkowe i rasy bydła
2.1. Pochodzenie
2.2.Typy użytkowe
2.2.1. Cechy użytkowe i rasowe
2.2.2. Typ mleczny
2.2.3. Typ mięsny
2.2.4. Typ użytkowy kombinowany
2.3. Systematyka współczesnych ras bydła
2.4. Rasy bydła mlecznego
2.4.1. Jersey
2.4.2. Bydło holsztyńsko-fryzyjskie (hf)
2.4.3. Angler
2.4.4. Ayrshire
2.5. Rasy bydla mięsnego
2.5.1. Charolaise
2.5.2. Limousine
2.5.3. Blonde d'Aquitaine
2.5.4. Shorthorn
2.5.5. Hereford
2.5.6. Aberdeen Angus
2.5.7. Piemontese
2.5.8. Chianina
2.5.9. Marchigiana
2.5.10. Salers
2.5.11. Belgijska biało-blękitna
2.5.12. Amerykańskie rasy mięsne
2.5.12.1. Beefmaster
2.5.12.2. Santa Gertrudis
2.5.12.3. Brangus
2.5.12.4. Braford
2.5.12.5. Charbray
2.5.12.6. American Brahman
2.6. Rasy bydta użytkowanego dwukierunkowo
2.6.1. Szwajcarskie bydto brunatne
2.6.2. Holenderskie bydto czarno-białe
2.6.3. Niemieckie bydło czamo-biale
2.6.4. Duńskie bydto czerwone
2.6.5. Holenderskie bydto czerwono-biale
2.6.6. Niemieckie bydło czerwono-biale
2.6.7. Szwajcarskie bydto simentalskie
2.6.8. Bydło normandzkie
2.7. Rasy bydta hodowane w Polsce
2.7.1. Czarno-biata
2.7.2. Czerwono-biata
2.7.3. Simentalska
2.7.4. Polska czerwona
2.7.5. Bialogrzbieta
2.8. Literatura
3. Pokrój bydła i jego ocena
3.1. Wprowadzenie
3.2. Metody oceny pokroju
3.2.1. Podział i rola metod oceny pokroju
3.2.2. Wykaz i sposób wykonywania ważniejszych pomiarów zoometrycznych bydła 3.2.3.Indeksy
pokroju
3.3. Ocena pokroju bydła mlecznego
3.3.1. System oceny liniowej
3.3.1.1. Konstrukcja i znaczenie systemu oceny liniowej
3.3.1.2. Szczegółowa ocena cech liniowych
3.3.1.3. Ocena ogólna typu i budowy
3.3.1.4. Wady budowy
3.3.1.5. Wykorzystanie informacji dotyczących oceny liniowej bydła
3.3.2. Wyniki oceny pokroju
3.3.2.1. Czynniki oddziałujące na wyniki oceny pokroju
3.3.2.2. Relacje między pokrojem a mlecznością i innymi cechami funkcjonalnymi krów
3.4. Ocena typu i budowy bydta mięsnego
3.4.1. Cele i metody oceny pokroju
3.4.2. Ocena kalibru
3.5. Ocena pokroju bydła o użytkowości dwukierunkowej
3.5.1. Ogólne zasady oceny
3.5.2. Ocena krów
3.5.2.1. Wzorzec rasowy krowy simentalskiej
3.5.2.2. Lista ocenianych cech liniowych
3.5.2.3. Ocena wad budowy
3.5.2.4. Ocena ogólna budowy krów
3.5.3. Ocena buhajów
3.5.3.1. Cechy charakteryzujące buhaja simentalskiego
3.5.3.2. Lista ocenianych cech liniowych
3.5.3.3. Ocena ogólna budowy buhajów
3.6. Ocena kondycji krów mlecznych
3.6.1. Zasady oceny
3.6.2. Wyniki oceny kondycji
3.7. Literatura
4. Użytkowanie mleczne
4.1. Budowa wymienia
4.2. Sekrecja mleka
4.3. Laktacja i jej przebieg
4.4. Czynniki wpływające na wydajność i skład mleka
4.4.1. Czynniki genetyczne
4.4.2. Wybrane czynniki pozagenetyczne
4.5. Pozyskiwanie mleka
4.5.1. Fizjologia wydalania mleka
4.5.2. Ogólne zasady prawidłowego doju
4.5.3. Czynności przeddojowe
4.5.4. Dój właściwy
4.5.5. Nowoczesne techniki pozyskiwania mleka
4.6. Czynności podojowe i postępowanie z mlekiem
4.7. Ocena przydatności krów do doju mechanicznego
4.8. Ocena zdolności wydojowej
4.9. Literatura
5. Użytkowanie mięsne
5.1. Systemy produkcji wołowiny
5.2. Ocena użytkowości mięsnej bydła
5.2.1. Ocena wartości opasowej bydła
5.2.2. Przyżyciowa ocena wartości rzeźnej
5.2.2.1. Ocena wzrokowo-dotykowa
5.2.2.2. Ocena na podstawie pomiarów zoometrycznych
5.2.2.3. Wykorzystanie fotogrametrii
5.2.2.4. Wykorzystanie ultrasonografii (USG)
5.2.2.5. Zastosowanie substancji testowych
5.2.3. Poubojowa ocena wartości rzeźnej
5.2.3.1. Wydajność rzeźna i wartość tuszy
5.2.3.2. Ocena wzrokowa tusz wołowych
5.2.3.3. Obiektywna ocena tusz wołowych
5.3. Czynniki determinujące przydatność opasową i rzeźną
5.3.1. Rasa i genotyp
5.3.2. Płeć
5.3.3. Wiek
5.3.4. śywienie
5.3.5. Warunki utrzymania
5.4. Systemy opasu bydta
5.4.1. Opas intensywny
5.4.2. Opas półintensywny
5.4.3. Opas ekstensywny
5.5. Kategorie opasanego bydła
5.5.1. Cielęta
5.5.2. Młode bydło rzeźne
5.5.2.1. Opas intensywny buhajków do wieku 10-12 miesięcy i masy ciała 350-400 kg „baby beef"
5.5.2.2. Opas intensywny buhajków
5.5.2.3. Opas półintensywny buhajków
5.5.2.4. Opas ekstensywny
5.5.2.5. Opas jatówek i „razówek"
5.6. Przydatność krajowych ras bydła do użytkowania mięsnego
5.7. Krzyżowanie towarowe
5.7.1. Istota i cel krzyżowania towarowego
5.7.2. Kryteria wyboru ras mięsnych do krzyżowania
5.7.3. Ocena przydatności buhajów różnych ras mięsnych do krzyżowania towarowego
5.7.3.1. Charolaise
5.7.3.2. Limousine
5.7.3.3. Simentalska
5.7.3.4. Piemontese
5.7.3.5. Blonde d'Aquitaine
5.7.3.6. Aberdeen Angus
5.7.3.7. Welsh Black
5.7.3.8. Hereford
5.7.3.9. Belgijska biato-błękitna
5.8. Program rozwoju hodowli bydta mięsnego w Polsce
5.9. Literatura
6. Ocena jakości produktów pozyskiwanych od bydła
6.1. Mleko
6.1.1. Wstęp
6.1.2. Skiad i wartość odżywcza mleka
6.1.3. Ocena jakości mleka towarowego
6.2. Mięso
6.2.1. Definicje
6.2.2. Ocena wartości rzeźnej tusz w systemie EUROP
6.2.3. Budowa mięśnia i sktad chemiczny mięsa
6.2.4. Wyróżniki jakości mięsa wołowego
6.2.5. Produkcja mięsa kulinarnego
6.3.Skóry
6.4. Literatura
7. Rozród bydła
7.1. Układ rozrodczy krowy i jego funkcje
7.2. Regulacja hormonalna i przebieg cyklu rojowego
7.3. Układ rozrodczy buhaja
7.4. Dojrzałość płciowa i zasady użytkowania buhaja
7.5. Ocena nasienia
7.5.1. Ocena nasienia świeżego, rozrzedzanie i konserwacja
7.5.2. Ocena nasienia zamrożonego
7.6. Metody krycia naturalnego
7.7. Wykorzystanie biotechnologii w rozrodzie bydła
7.8. Technika sztucznego unasieniania krów
7.9. Sterowanie procesami rozrodczymi oraz zwiększanie współczynnika reprodukcji krów
7.10. Transfer zarodków (ET)
7.11. Pozaustrojowe możliwości uzyskania oocytów i zarodków
7.12. Mikromanipulacje na zarodkach
7.12.1. Produkcja bliźniąt monozygotycznych
7.12.2. Klonowanie metodą transplantacji jąder komórkowych zarodków
7.12.3. Oznaczanie pici na poziomie gamet i zarodków (seksowanie plemników)
7.12.4, Oznaczanie pici zarodków
7.13. Konserwacja zarodków w niskiej temperaturze
7.14. Zapłodnienie, ciąża i poród
7.15. Literatura
8. Wychów cieląt i młodego bydła
8.1. Wzrost i rozwój
8.2. Poród i postępowanie z noworodkiem
8.3. Rozwój przewodu pokarmowego i funkcji trawiennych
8.4. Pasze stosowane w żywieniu cieląt i mtodego bydła
8.5. śywienie cieląt
8.5.1. Zasady i okresy żywienia cieląt
8.5.2. śywienie cieląt siarą
8.5.3. śywienie w okresie pojenia mlekiem i preparatami mlekozastępczymi
8.6. Systemy utrzymania cieląt i jałówek
8.7. Najczęściej występujące choroby cieląt
8.8. Higiena i profilaktyka wychowu cieląt
8.9. śywienie jałówek hodowlanych
8.10. Wychów jałówek ras mięsnych
8.11. Wychów buhajków hodowlanych
8.12. Literatura
9. śywienie bydła
9.1. Wstęp
9.2. Trawienie i przemiana materii
9.2.1. Trawienie w przedżołądkach
9.2.2. Trawienie w jelitach
9.3. Składniki chemiczne pasz
9.3.1. Białka i związki białkowe
9.3.2. Związki azotowe niebiałkowe
9.3.3. Węglowodany
9.3.4. Tłuszcze (lipidy)
9.3.5. Składniki mineralne (popiół surowy)
9.3.6. Witaminy
9.3.7. Antyżywieniowe i toksyczne składniki pasz
9.4. Określanie wartości pokarmowej i normowanie pasz
9.5. Pasze stosowane w żywieniu bydta
9.5.1. Rodzaje pasz
9.5.2. Zielonki
9.5.3. Kiszonki
9.5.4. Okopowe
9.5.5. Siano i susze
9.5.6. Stoma i plewy
9.5.7. Ziarna, nasiona i ich pochodne
9.5.8. Pasze pochodzenia przemysłowego
9.5.9. Pasze pochodzenia zwierzęcego
9.5.10. Dodatki paszowe
9.5.11. Mieszanki treściwe
9.5.12. Mieszanki mineralne, preparaty witaminowe i witaminowo-mineralne
9.6. Organizacja bazy paszowej, preliminarz i bilans pasz
9.7. Potrzeby pokarmowe krów mlecznych
9.7.1. Potrzeby energetyczne
9.7.2. Potrzeby białkowe
9.7.3. Potrzeby mineralne
9.7.4. Potrzeby witaminowe
9.8. Szczegółowe żywienie krów
9.8.1. Pobranie paszy
9.8.2. Układanie dawek pokarmowych
9.8.3. śywienie krów zasuszonych
9.8.4. śywienie w okresie laktacji
9.8.4.1. Rozdojenie
9.8.4.2. Drugi okres laktacji
9.9. Systemy żywienia krów mlecznych
9.10. śywienie bydła mięsnego
9.11. śywienie buhajów rozpłodowych
9.12. Wpływ żywienia na niektóre cechy użytkowe bydła
9.12.1. Wpływ żywienia na skład mleka
9.12.2. Wpływ żywienia na płodność
9.13. Literatura
10. Pomieszczenia inwentarskie i pielęgnacja zwierząt
10.1. Podstawowe elementy mikroklimatu w pomieszczeniach inwentarskich
10.2. Rodzaje obiektów inwentarskich
10.2.1. Ogólne wymagania stawiane budynkom dla bydła
10.2.2. Obory i urządzenia pomocnicze
10.2.2.1. Obory stanowiskowe
10.2.2.2. Obory wolnostanowiskowe
10.2.3. Budynki dla młodego bydła
10.2.3.1. Cielętniki
10.2.3.2. Jatowniki
10.2.3.3. Wychowalnie buhajków
10.2.3.4. Bukaciarnie
10.2.4. Pomieszczenia dodatkowe
10.2.4.1. Porodówki
10.2.4.2. Profilaktorium
10.2.4.3. Okólniki
10.2.4.4. Szopy pastwiskowe
10.3. Mechanizacja prac w oborze
10.3.1. Mechanizacja pozyskiwania mleka
10.3.2. Mechanizacja usuwania obornika
10.4. Pielęgnacja zwierząt i inne zabiegi zootechniczne
10.4.1. Pielęgnacja i pasożyty skóry
10.4.2. Pielęgnacja racic
10.4.3. Dekornizacja
10.5. Literatura
11. Praca hodowlana
11.1. Cel pracy hodowlanej
11.2. Podstawy pracy hodowlanej
11.3. Ocena użytkowości bydła
11.3.1. Podstawa oceny bydła
11.3.2. Ocena wartości użytkowej bydła mlecznego i mięsno-mlecznego
11.3.3. Ocena wartości użytkowej bydła mięsnego
11.4. Ocena wartości hodowlanej
11.5. Postęp genetyczny (hodowlany)
11.6. Rodzaje strategii hodowlanych
11.7. Selekcja
11.8. Metody doboru par do rozrodu
11.9. Zasady oceny i selekcji buhajów ras mlecznych
11.10. Zasady oceny i selekcji buhajów ras mięsnych
11.11. Księgi bydła zarodowego
11.11.1. Księgi zarodowe dla bydta ras mlecznych
11.11.2. Księgi zarodowe dla bydta ras mięsnych
11.12. Identyfikacja - znakowanie bydła
11.13. Markery cech produkcyjnych bydła
11.14. Literatura
12. Behawior bydła
12.1. Pojęcie dobrostanu zwierząt
12.2. Zachowanie bydta
12.2.1. Genetyczne i fizjologiczne uwarunkowanie zachowania bydła
12.2.2. Problem stresu w hodowli bydta
12.3. Zachowania socjalne bydta - tworzenie hierarchii stada
12.4. Zachowanie płciowe bydta
12.5. Zachowanie okołoporodowe krów i cieląt w okresie ssania
12.6. Zachowanie bydta na pastwisku
12.7. Zachowanie bydta w pomieszczeniach
12.8. Zachowanie krów w hali udojowej
12.9. Zachowanie zwierząt chorych
12.10. Literatura
13. Organizacja hodowli bydła w Polsce
13.1. Podstawy prawne hodowli bydła
13.2. Rola Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi
13.3. Rola Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt
13.4. Rola związków hodowców
13.5. Rola stacji hodowli i unasieniania zwierząt
13.6. Rola wystaw i pokazów
14. Ekonomika i organizacja chowu bydła
14.1. Struktura i obrót stada
14.2. Obsada zwierząt i sztuki przeliczeniowe
14.3. Ekonomika produkcji mleka
14.4. Ekonomika chowu bydła mięsnego
14.5. Literatura